ธีระ วัชรปราณี

สุรนันทน์ : ช่วงนี้ทางเครือข่ายมีการรณรงค์เรื่องอะไรครับ

ธีระ : เราสำรวจจากปี 2546 พบว่ามีคนงดอยู่ 11-12% ปีที่ 6 นี้พบว่างดเหล้ากว่า 30%

ธีระ : สิ่งที่เป็นธรรมเนียมปฏิบัติพอเข้าพรรษา พระก็จะอยู่พรรษา ในอดีตชาวพุทธก็จะทำบุญตามพระคืองดเหล้า พอทอดกฐินบ้านเราก็แปลก กฐินเป็นเรื่องของอานิสงส์ของพระ ถ้าพระจำพรรษาร่วมกัน 5 รูปขึ้นไป 3 เดือน จะรับผ้ากฐินได้

เราก็จะนำผ้ากฐินไปถวาย เพื่อให้พระสงฆ์ได้รับอานิสงส์จากผ้ากฐิน ระหว่างทางเราก็ฉลองกันไป บางที่บางแห่งรวบรวมปัจจัยไปถวายพระเพื่อให้ท่านไปสร้างโบสถ์สร้างวิหาร ครึ่งหนึ่งหรือมากกว่าหมดไปกับค่ารถ ค่าเหล้า ค่ากับแกล้ม เผลอๆ ก็เกิดอุบัติเหตุก่อนที่จะไปถึงวัดเสียอีก

ธีระ : คนไทยเรา ตอนนี้ดื่มประมาณ 17-18 ล้านคน จาก 60 กว่าล้านคน ดูว่าคนที่ไม่ดื่มเยอะ แต่ว่าคนที่ดื่มเสียงดัง

ธีระ : ครับ อีกอย่างแอลกอฮอล์ ธนาคารโลกได้วิเคราะห์แล้วว่าเป็นปัจจัยที่นำไปสู่ปัญหาด้านเศรษฐกิจแทนที่ จะทำให้เศรษฐกิจดีขึ้น เพราะจะไปทำลายภาวะโรคจากแอลกอฮอล์ 60 โรค เทียบกับบุหรี่ก่อให้เกิด 20 โรค

ธีระ : มากกว่าโดยเฉพาะสมอง และผลที่ตามมาจะเกิดความรุนแรงในครอบครัว ถ้าพ่อหรือแม่ดื่ม ความรุนแรงเพิ่ม 2-3 เท่า แต่ถ้าดื่มทั้งคู่อัตราความรุนแรงในครอบครัวเพิ่มขึ้น 5-6 เท่า และ มีผลต่อเด็กและเยาวชน และทำให้เยาวชนเห็นแบบอย่าง

ธีระ : ปัญหาสุขภาพที่สำคัญอีกอย่างคือ โรคเอดส์ ที่วัดพระบาทน้ำพุบอกว่า 70% ของคนที่มารักษาตัวในวาระสุดท้ายของชีวิตมาจากการดื่มแอลกอฮอล์ ก่อนมีเพศสัมพันธ์

ธีระ : เรามีโครงการอยู่หลายโครงการทั้งส่วนที่พูดถึงบุญประเพณี แล้วก็ส่วนที่จะรณรงค์ในกลุ่มเป้าหมายเฉพาะวัยรุ่น อันนี้เราตระหนักดีเพราะว่าต้องให้เขามีโอกาสให้คิดแล้วได้ลองทำเองเหมือน กับเปิดพื้นที่สร้างสรรค์ให้เขา เพราะถ้าเราไปยัดเยียดหรือไปมีอิทธิพลอะไรบางอย่างเขาจะปฏิเสธเลย ซึ่งธุรกิจแอลกอฮอล์เขาจับทางนี้ถูก ต้องยอมรับว่าเราเองยังต้องศึกษาอีกเยอะ

ธีระ : พระราชบัญญัติควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ประกาศใช้ 14 ก.พ. ในต้นปีที่ผ่านมา ในขั้นตอนนี้ถ้าว่าไปแล้วกฎหมายฉบับนี้ไม่มี บทเฉพาะกาล คือประกาศใช้ต้องบังคับใช้เลย

ธีระ : มีอยู่ 2-3 ตัว ตัวที่พูดถึงการควบคุมฝากธุรกิจน้ำเมา ก็มีการลด แลก แจก แถม กับห้ามโฆษณา ส่วนของการควบคุมสถานที่ดื่ม การควบคุมอายุ สถานที่ดื่มสำคัญๆ ก็คือ วัด สถานศึกษา สถานที่ราชการ สวนสาธารณะ หอพักบางประเภท อันนี้ก็เป็นมาตรการที่ทำให้การดื่มแอลกอฮอล์เป็นเรื่องผิดปกติ คือเดิมอยากจะดื่มตรงไหน ดื่มหน้าศาลาวัดก็ได้ ห้องพักครูก็ได้ อันนี้ลำบากมากขึ้น

ส่วนที่เราให้ความสำคัญมากที่สุดคือ เรื่องการห้ามโฆษณา ในเวลานี้ในพระราชบัญญัติระบุไว้ มีอยู่ 2 วรรค วรรคแรกพูดถึงเรื่องที่คุณจะโฆษณาไม่ได้เลย วรรคที่สองถ้าจะโฆษณาได้จะต้องมีการโฆษณาได้เฉพาะโลโก้ แล้วมีข้อความที่สื่อสารทางสังคม สุดท้ายจะระบุตอนท้ายว่าทั้งนี้ตามกฎกระทรวง ปัญหาตามมาก็คือว่าธุรกิจน้ำเมาอ้างว่าไม่มีกฎกระทรวง ทางเครือข่ายองค์กรงดเหล้าเราก็รู้สึกว่าจริงๆ แล้วกฎหมายมีเจตนารมณ์ชัดเจนว่าจะควบคุมตรงไหน หลายธุรกิจก็เริ่มปฏิบัติตามกฎหมาย

ธีระ : ตอนนี้มีทั้งส่วนการตั้งพนักงานเจ้าหน้าที่ ซึ่งต้องอาศัยนายกรัฐมนตรีลงนาม เพราะว่าคนที่ดูแลกฎหมายฉบับนี้เป็นนายกรัฐมนตรี แต่เนื่องจากสถานการณ์บ้านเมืองเรา

ธีระ : โดยทั่วไปแล้วตำรวจสามารถทำได้เพราะเป็นพนักงานตาม กฎหมาย แต่ว่าพนักงานที่กระทรวงสาธารณสุขที่จะต้องตั้งเข้ามายังไม่มี ซึ่งต้องอาศัยการเร่งทางการเมืองด้วย ส่วนเรื่องการโฆษณาก็ใช้การแจ้งเหตุ การกระทำความผิดแล้วก็ร่วมมือกับทางตำรวจ

ธีระ : เราคุยกันว่าสิ่งที่พวกเราทำกันอยู่เป็นเรื่องที่คาด ไม่ถึงว่าจะเร็วขนาดนี้ ที่ภาคประชาชนลุกขึ้นมาแล้วก็บอกว่าปัญหานี้เป็นปัญหาพวกเรากันเอง ตอนนี้ในชุมชนไม่ต้องบอกว่าปัญหาอะไร เขาจะยกขึ้นมาเลยว่าปัญหาจากน้ำเมาเป็นปัญหาต้นๆ เลย โดยเฉพาะเรื่องเลิกเหล้าเลิกจน

สุรนันทน์ : ข่าวไทยเบฟฯ ผู้ผลิตเบียร์ช้างจะเข้าตลาดหลักทรัพย์ ก็มีกระบวนการคัดค้าน ไม่ให้เข้าตลาดไทย ตลาดสิงคโปร์ วันนี้เขาจะทำเขาเรียกว่าดูอัลลิสติ้ง คือมีหุ้นบางส่วนมาขายตลาดหลักทรัพย์ไทย จุดยืนของเครือข่ายคืออะไรครับ

ธีระ : ต้องเรียนนะครับว่าเวลาเราพูดไทยเบฟฯ เข้าตลาดหลักทรัพย์ เราพูดน้ำเมาทั้งหมดเลย ไม่ใช่บริษัท ไทยเบฟฯ อย่างเดียว เพราะว่าเป็นไปได้ว่ามีธุรกิจน้ำเมาอื่นๆ ที่จะมีการเข้ามา เราบอกว่าการที่น้ำเมาเข้ามาเป็นไปได้ที่ว่าต่อไป ธุรกิจอาบอบนวดก็จะตามเข้ามา

สิ่งนี้คือสิ่งที่พวกเราเครือข่ายรณรงค์กันอยู่ครับ พยายามที่จะออกมาบอกกับสังคมว่า เนื่องจากตลาดหลักทรัพย์เป็นตลาดของการระดมทุน เป็นเรื่องที่คนไทยทั้งประเทศมอบหมายให้กรรมการตลาดหลักทรัพย์ดูแลว่าตลาด ของเราควรจะมีทิศทางหรือแนวทางนโยบายอย่างไร เพื่อให้ประเทศไทยของเราก้าวหน้าไปเป็นการระดมทุนเพื่อที่จะให้การพัฒนา เศรษฐกิจและสังคมของเราไปควบคู่กัน ซึ่งพวกเราเองก็เป็นห่วงว่า การพัฒนาที่ยั่งยืนหมายถึงเศรษฐกิจดีสังคมก็ดีตามไปด้วย ปัญหาของเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เป็นปัญหาที่กระทบทางสังคมมากครับ

ทั้งนี้ อย่างที่ผมเรียนไปแล้ว ซึ่งถ้าเทียบกันแล้วตัวเลขของการสูญเสีย ผมบอกได้ว่าเราจ่ายปีละ 2 แสนล้านเป็นค่าแอลกอฮอล์ในการดื่ม แต่จริงๆ แล้วค่าสูญเสียที่มาจากค่ารักษาพยาบาล อุบัติเหตุ ค่าเสียโอกาสต่างๆ มีการคำนวณว่าเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ก่อให้เกิดภาระค่าใช้จ่ายต่างๆ เหล่านี้ตามมาเท่าไหร่ คำนวณได้ว่า 1.7 แสนล้าน แต่ธุรกิจแอลกอฮอล์ทั้งหมดคำนวณแล้วเสียภาษีให้รัฐประมาณ 7 หมื่นกว่าล้าน คือรายได้ของรัฐที่จะเอาไป

ธีระ : ครับ

ธีระ : การที่ธุรกิจแอลกอฮอล์เข้ามา ถามคำถามเดียวเขามาทำไม เขาต้องการเงินทุน เอาไปทำอะไร ก็เอาไปผลิตในการทำการตลาด เขาไม่ได้ผลิตมาแล้วเก็บไว้เหลือเอาไปทำเอทานอล

ธีระ : ยอมครับ แต่นี่มามอมเมาเยาวชน มอมเมาคนในสังคมไทยของเราครับ ผมคิดว่าอันนี้ก็เครือข่ายที่รณรงค์กันอยู่ ทำกันอยู่ก็พยายามอย่างเต็มที่ ที่จะให้ดีตรงนี้ครับ

ธีระ : ผมคิดว่าในจุดยืนของเครือข่ายที่ทำกันมา คงคิดว่าทำยังไงให้สังคมไทยได้ตื่นรู้ว่าถ้าเข้ามาแล้ว ชั่งน้ำหนักแล้วได้ไม่คุ้มเสียแน่ๆ ชัดเจนที่สุดเลย แล้วเมืองไทยเรา บ้านเราเป็นเมืองพุทธด้วย ทำไมเราถึงเอาสังคมไทยเอาเด็กหรือเยาวชนไทยมาเสี่ยงกับสิ่งเหล่านี้

แม้ว่าจะมีขายอยู่แล้วเราก็ควบคุมมัน เรามี พ.ร.บ. คอยควบคุมได้ระดับหนึ่งแล้ว เราไม่อยากจะให้มันเติบโตมากกว่านี้ เราอยากจะให้สังคมไทยนี้ปลอดภัย อยากให้เด็กและเยาวชนเติบโตแล้ว อยู่ในสังคมที่ดี ผมคิดว่าถ้าเราปล่อยให้ธุรกิจหนึ่งซึ่งเป็นธุรกิจที่ต้องตั้งคำถามว่าจริงๆ เหมาะแค่ไหน อย่างไรหรือควรจะอยู่หรือมีข้อจำกัดอย่างไรเข้าไปในตลาด ซึ่งคนทุกคนสามารถเข้ามาซื้อได้ อันนี้สังคมไทยตั้งคำถามกันเยอะมากเลยนะครับ